دیابت

در این نوشته دکتر شهاب شهابی در مورد دیابت ، علائم دیابت، ساختار و عملکرد هورمون انسولین در بدن، انواع دیابت و روش های تشخیص دیابت توضیحاتی داده اند

دیابت

ممکن است در نگاه اول، تصور کنید که دیابت، یک بیماری ساده بوده که با مصرف انسولین، دارو و رعایت رژیم غذایی به سادگی کنترل می شود. اما متاسفانه در سال های اخیر، دیابت به یکی از عوامل اصلی مرگ و میر در سراسر دنیا تبدیل شده است. بنابر گزارشات منتشر شده از سازمان بهداشت جهانی (who)، حدود 1.5 میلیون نفر در سراسر جهان در سال 2019 بر اثر دیابت جان خود را از دست دادند. در حال حاضر، 463 میلیون نفر در اقصی نکات دنیا با بیماری دیابت دست و پنجه نرم می کنند. اما این عدد ثابت باقی نمی ماند! آمارها نشان داده که تا سال 2045، با 700 میلیون نفر از افراد مبتلا به دیابت رو به رو خواهیم بود. این بیماری، هزینه زیادی را بر دوش دولت ها قرار داده است. با آگاهی از راه های پیشگیری و رعایت اصول درمانی، می توانیم از بیماری دیابت نیز عبور کنیم. در این مقاله به بیان جزئیات بیماری دیابت، انواع آن و شیوه های نوین درمانی می پردازیم. با ما همراه باشید.

دیابت چیست

دیابت چیست؟

دیابت، یک بیماری جدی است که می تواند تمامی ارگان های بدن را تحت تاثیر قرار دهد. در بیماری دیابت، سطح گلوکز خون به طرز معنی داری افزایش پیدا می کند. دو دلیل اصلی برای این حالت وجود دارد؛ اول اینکه پانکراس به اندازه کافی انسولین تولید نمی کند. دومین دلیل نیز به توانایی سلول ها در استفاده از انسولین باز می گردد. در واقع کلید حل معمای دیابت، انسولین است! افزایش گلوکز خون اصطلاحا هایپرگلیسمی نام دارد. هایپرگلیسمی در طول زمان، به اندام های بدن آسیب رسانیده و سبب نارسایی آن ها خواهد شد. دیابت انواع مختلفی دارد که عبارتند از دیابت نوع یک، دیابت نوع دو و دیابت بارداری. متاسفانه در حال حاضر درمان قطعی برای بیماری دیابت وجود ندارد، اما همانطور که گفته شد، با رعایت اصول تغذیه و دارودرمانی می توان تا حدی زیادی دیابت را کنترل کرد.

تشخیص و علائم بیماری دیابت

ساختار و عملکرد هورمون انسولین در بدن

پس از آن که Banting و Best در سال 1922 انسولین را از پانکراس استخراج کردند، یک شبه دریچه جدیدی برای کنترل بیماری افراد مبتلا به دیابت باز شد! طوری که سیر مرگ زودرس این افراد به طول عمر طبیعی تغییر یافت. در ابتدا تصور می شد که انسولین تنها به قند خون مربوط است، اما بعدا روشن شد که اختلالات در متابولیسم چربی ها با ایجاد اسیدوز و آرتریواسکلروز (سخت شدن دیواره شریان ها)، از مهم ترین دلیل مرگ و میر بیماران دیابتی است. انسولین در بدن انسان، از دو زنجیره آمینواسیدی تشکیل می شود. اگر این دو زنجیره از هم گسسته شوند، امکان فعالیت برای انسولین وجود ندارد. سلول هایی به نام بتا در پانکراس مسئول ساخت انسولین هستند. در پی ترشح انسولین به خون، تقریبا تمامی آن به شکل غیر متصل به پروتئین به گردش در می آیند. نیمه عمر انسولین در خون تقریبا 6 دقیقه است، در نتیجه بخش اعظم آن در 10 الی 15 دقیقه از گردش خون پاک می شوند.

ساختار و عملکرد هورمون انسولین در بدن

یکی از مهم ترین اثرات انسولین این است که بیشتر گلوکز عذا بعد از جذب از روده، به سرعت به شکل گلیکوژن در کبد ذخیره می شوند. سپس در بین وعده های غذایی که غذا در دسترس نیست و غلظت گلوکز خون شروع به افت می کند، ترشح انسولین به سرعت کاهش می یابد و گلیکوژن کبد به گلوکز تبدیل می شود تا به خون بریزد و از افت شدید غلظت گلوکز خون پیشگیری می کند.

بخش مهمی از مطلب

متن

انواع دیابت و علل آن ها

  • دیابت نوع یک: بررسی داشنمدان نشان داده که دیابت نوع یک، یک بیماری خود ایمنی است. در این حالت، سلول های سیستم ایمنی بدن به طور اشتباه به سلول های بتای پانکراس حمله می کنند. پس رژیم غذایی و سبک زندگی نقش چندان زیادی در به وجود آمدن دیابت نوع یک ایفا نمی کند. در نتیجه، بدن انسولین بسیار کمی تولید کرده و یا حتی توانایی تولید مقدار بسیار کم انسولین را نیز ندارد. حدود 10 درصد از افراد دیابتی به این نوع از بیماری مبتلا هستند.
  • دیابت نوع دو: دیابت نوع دو شایع تر از نوع یک بوده و بیشتر در بزرگسالان دیده می شود. در این حالت سلول های پانکراس به خوبی انسولین تولید می کنند اما سلول های بدن توانایی استفاده از آن ها را ندارند. به عبارت دیگر، مقاومت به انسولین در بدن ایجاد شده است. تحقیقات نشان داده که دیابت نوع دو ارتباط ویژه ای با سبک زندگی و چاقی دارد.
  • دیابت بارداری (GDM): دیابت بارداری حالتی است که در آن میزان قند خون در دوران بارداری افزایش پیدا می کند. این حالت هم برای مادر و هم جنین آسیب زا خواهد بود به همین دلیل حتما بادی تحت نظارت پزشک باشد. Insulin-blocking که توسط جفت تولید شده سبب ایجاد چنین حالتی می شود.

دیابت چه علائمی دارد؟

دیابت چه علائمی دارد؟

علائم و نشانه های دیابت نوع یک، دو و بارداری در برخی از موارد با یکدیگر متفاوت هستند. علاوه بر نوع دیابت، جنسیت و میزان قند خون نیز در بروز این علائم موثر هستند. به طور مثال، علائم دیابت نوع یک به طرز ناگهانی آغاز می شود به همین دلیل تشخیص آن راحت تر خواهد بود. اما بیماران مبتلا به دیابت نوع دو ممکن است تا مدت ها هیچ علائمی نداشته باشند. از مهم ترین نشانه های بیماری دیابت می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • کاهش وزن بدون دلیل حتی در صورت پرخوری
  • تکرر ادرار به ویژه در شب
  • عفونت های مکرر پوست، مجاری ادراری یا واژن
  • خستگی و تشنگی شدید، احساس گشنگی حتی پس از خوردن غذا
  • تاری دید، کاهش سرعت بهبودی زخم ها
  • بی حسی یا سوزن سوزن شدن در دست یا پا

جالب است بدانید که زنان مبتلا به دیابت بارداری، متوجه علامت یا نشانه خاصی نمی شوند. تنها راه تشخیص دیابت بارداری، آزمایش قند خون است. بهترین زمان انجام این آزمایش در هفته های 24 تا 28 بارداری می باشد. نشانه هایی همچون تشنگی بیش از حد، خستگی و خشکی دهان ممکن است در برخی از بانوان باردار مشاهده شود.

رابط بین غش، تشنج و کما با افراد مبتلا به دیابت

مغز از این نظر با سایر بافت های بدن متفاوت است که انسولین بر برداشت گلوکز یا مصرف آن در مغز اثر ندارد. اکثر سلول های مغزی نسبت به گلوکز نفوذ پذیری دارند و گلوکز را بدون دخالت انسولین مصرف می کنند. تفاوت دیگر سلول های مغزی با سایر سلول های بدن این است که در شرایط طبیعی، تنها از گلوکز برای تامین انرژی استفاده می کنند و استفاده از سایر منابع انرژی مانند چربی ها برای آن ها دشوار است. لذا حفظ همیشگی سطح گلوکز خون بالاتر از حد طبیعی، حیاتی محسوب می شود که یکیاز وظایف مهم سیستم کنترل گلوکز خون است. اگز سطح گلوکز خون به شدت کاهش پیدا کند و به 50-20 mg/dl برسد، شوک هیپوگلیسمیک روی می دهد. مشخصه این شوک، تحریک پذیری عصبی پیش رونده است که به غش، تشنج و کما می انجامد.

دیابت چگونه درمان می شود؟

روش های تشخیصی دیابت

دیابت با استفاده از روش های تعیین میزان قند خون تشخیص داده می شود. آزمایش های مختلفی در این رابطه وجود دارد که به سادگی، دیابت را نشان می دهند. آزماش قند خون معمولا به دو شیوه  Fasting و Random انجام می شود. در Fasting بیمار باید ناشتا باشد. اما شیوه Random در هر زمان بدون نیاز به ناشتایی انجام خواهد شد. آزمایش HbA1C یا هموگلوبین گلیکوزیزه می تواند میزان قند خون دو یا سه ماه گذشته سطح خون شما را اندازه بگیرد. این آزمایش میزان گلوکز متصل به هموگلوبین را نشان می دهد. ناشتایی برای HbA1C نیاز نیست. در آزمایش تحمل گلوکز خوراکی ابتدا قند ناشتا اندازه گرفته می شود. سپس باید یک نوشیدنی شیرین بنوشد. سپس قیند خون شما در سه مرحله با فاصله یک ساعت سنجیده خواهد شد.

 

دیابت چگونه درمان می شود؟

دیابت چگونه درمان می شود؟

شیوه های درمانی بر اساس میزان قند خون، شرایط فیزیکی بدن و نوع دیابت متفاوت است. بیماران مبتلا به دیابت نوع یک ناچار به استفاده از انسولین هستند چون بدن قادر به تولید انسولین نیست. همچنین استفاده از پمپ های انسولین در دوزهای ثابت و کوچک نیز کار را ساده تر خواهد کرد. افراد مبتلا به دیابت نوع دو با تغییر سبک زندگی، ورزش و مصرف غذاهای سالم می توانند بیماری خود را به راحتی کنترل کنند. البته ممکن است به انسولین هم نیار داشته باشید. دیابت بارداری نیز با استفاده از انسولین، متفورمین داشتن سبک زندگی ساده مهار خواهد شد. از دیگر روش های درمانی برای افراد مبتلا به دیابت نوع دو، می توان به جراحی چاقی اشاره کرد. جراحی چاقی که به جراحی متابولیک نیز معروف است، سبب کاهش وزن افراد می شود. این شیوه برای افراد دارای BMI بالای 35 بسیار مثمر ثمر خواهد بود. در نتیجه کاهش وزن، سطح قند خون به میزان طبیعی خود باز میگردد. برخی از افراد مبتلا به دیابت ممکن است بعد از جراحی چاقی به داروی دیابت خود نیازی نداشته باشند. تحقیقات اخیر نشان می دهد که جراحی کاهش وزن ممکن است به بهبود کنترل قند خون در افراد مبتلا به دیابت نوع 1 نیز کمک کند.

سنگ کیسه صفرا بعد از جراحی چاقی
ریزش مو بعد از جراحی چاقی و راه های پیشگیری آن
مراقبت از زخم بخیه بعد از جراحی چاقی
خوراکی های مضر بعد از جراحی چاقی
جراحی چاقی با دکتر شهاب شهابی تهران
هزینه جراحی چاقی
عادات غذایی ریزه خواری و حجیم خواری چیست و چه تفاوت هایی دارد؟
ترک سیگار و مشروب یک ماه قبل از عمل تا ۶ ماه بعد از جراحی چاقی
چرا باید قبل از جراحی چاقی اندوسکوپی انجام دهیم؟ درمان عفونت معده..
0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.